Szczegóły aktualności

28 lutego 2016, 00:00

Uchwała Sądu Najwyższego stwierdza, że dla wspólnego pożycia płeć partnerów nie ma znaczenia

Fakt, który dla jednych wydaje się dość oczywisty – że „we wspólnym pożyciu” pozostawać mogą również pary homoseksualne – w orzecznictwie Sądu Najwyższego wcale nie jest taki jasny. Stąd też uzasadniona jest próba rozwiązania tego problemu przez Pierwszą Prezes Sądu Najwyższego, a co za tym idzie - podjęcie uchwały przez Sąd Najwyższy. Przez niektórych decyzja ta została odbierana jako kontrowersyjna, jednak jest zdecydowanie potrzebna, bo rozjaśnia wiele wątpliwości i niedopowiedzeń, które przez lata pojawiały się w orzecznictwie sądów i prawie. I ważna zwłaszcza w kontekście tego, że system ochrony prawnej nie powinien różnicować obywateli ze względu na płeć.

Rozpatrując pytania Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego, prof. Małgorzaty Gersdorf Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, w której stwierdził, że odmienność płci nie jest konieczna, by stwierdzić, że dwie osoby pozostają we wspólnym pożyciu w rozumieniu kodeksu karnego.

Według uchwały Sądu Najwyższego:Zawarty w art. 115 § 11 kk zwrot „osoba pozostająca we wspólnym pożyciu” określa osobę,  która pozostaje z inną osobą w takiej relacji faktycznej, w której pomiędzy nimi istnieją jednocześnie więzi duchowe (emocjonalne), fizyczne oraz gospodarcze (wspólne gospodarstwo domowe). Ustalenie istnienia takiej relacji, tj. „pozostawania we wspólnym pożyciu”, jest możliwe także wtedy, gdy brak określonego rodzaju więzi jest obiektywnie usprawiedliwiony. Odmienność płci osób pozostających w takiej relacji nie jest warunkiem uznania ich za pozostających we wspólnym pożyciu w rozumieniu art. 115 § 11 kk.

W związku z tym, że brak jest definicji legalnej tego pojęcia, wymagało ono ujednolicenia w orzecznictwie. Dzięki tej uchwale osoby pozostające w związkach jednopłciowych, będą miały prawo  do odmowy zeznań wobec oskarżonej osoby najbliższej. Będzie to także miało wpływ na inne instytucje prawne z kodeksu karnego, takie jak np. środek karny w postaci zakazu zbliżania się do osoby najbliższej (art. 41a par. 1 kk), czy też charakteru wnioskowego niektórych przestępstw, jeśli zostały popełnione na szkodę osoby najbliższej (są to sytuacje, gdy ściganie sprawcy przestępstwa następuje na wniosek o ściganie sprawcy, złożony przez poszkodowanego – w tym wypadku osobę najbliższą - dotyczy np. nieumyślnego spowodowania lekkiego uszczerbku na zdrowiu, oszustwa, przywłaszczenia, włamania, kradzieży).

Sąd Najwyższy stwierdził również, że na gruncie prawa karnego (materialnego oraz procesowego) zwrot „wspólne pożycie” ujmowany jest w konsekwencjach prawnych na równi do małżeństwa i relacji określających ten związek. Oznacza to, że w prawie procesowym zwrot ten klasyfikowany jest na równi z wystąpieniem pomiędzy takimi osobami formalnego węzła małżeńskiego.

Sędziowie wykazali również, że pojęcie „wspólnego pożycia” nie zostało dookreślone w sposób, który wskazywałby na to, iż obejmuje ono tylko relację osób różnej płci. Co więcej, zastosowanie tego zwrotu również do osób tej samej płci, pozostaje w zgodzie z Konstytucją RP. Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że nie widać żadnej przesłanki, aby na gruncie prawa konstytucyjnego akceptować takie zróżnicowanie (nierówność) ochrony prawnej osób pozostających w związkach jednopłciowych.

Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego zauważyła również, że nie chodzi jedynie o rozbieżność w orzecznictwie, dotyczącą możliwości odnoszenia pojęcia „wspólne pożycie”  tylko do osób tej samej płci, ale także do tego, jakie elementy w zakresie relacji pomiędzy tymi osobami muszą zostać spełnione, aby można było przyjąć istnienie wspólnego pożycia w rozumieniu art. 115 § 11 k.k.Stwierdzono, że elementami, które muszą zaistnieć pomiędzy takimi osobami są jednocześnie występujące więzi duchowe (emocjonalne), fizyczne oraz gospodarcze (wspólne gospodarstwo domowe).

publikacje

Baner

przemoc ekonomiczna

Materiały video

Baner
Projekt Obserwatorium Równości Płci jest realizowany przez
Instytut Spraw Publicznych
Team SoluionProjekt i realizacja:
TeamSolution.pl